„Gama” z ekologią idzie pod rękę”

Kącik dla Rodzica-warto przeczytać

Już przed wiekami było wiadomo, że dzieci interesują się wszystkim, co je otacza. Ta naturalna dla dziecka ciekawość pchała je do poznawania prawdziwego życia, wiedzy o nim a więc do nauki. ^{^[1]} Założeniem wychowania przedszkolnego jest m. in. postępowanie aktywizujące procesy rozwojowe dziecka. Jednym z najskuteczniejszych czynników wychowawczych jest kontakt z przyrodą, która stanowi bogate źródło wrażeń, przeżyć, doznań, a także wywołuje chęć aktywnego działania. Przedszkole jest miejscem idealnym do tego, aby kształtować w dzieciach odpowiednie postawy, zamiłowania, pozwala na zetknięcie ze środowiskiem przyrodniczym, co wywołuje u dziecka zdziwienie, nasuwa wiele pytań, stwarza szerokie możliwości doświadczeń umysłowych wpływających na jego rozwój intelektualny.

Nasze przedszkole pozwala na zapewnienie dzieciom lepszych szans edukacyjnych poprzez wspieranie ich ciekawości, aktywności i samodzielności, a także kształtowanie tych wiadomości i umiejętności, które są ważne w edukacji szkolnej.^{^[2]}

My, jako nauczyciele mamy obowiązek wspierać działania, dążenia dzieci. Powinniśmy tak planować swoje działania, aby sprzyjały one rozwojowi myślenia oraz powodowały różnorodne odkrycia przez dzieci, dla których cały otaczający świat jest zagadką. Dzieci chcą znać prawdę, są bardzo dociekliwe i jeżeli nie dowiedzą się z jednego źródła - to szukają odpowiedzi i wyjaśnienia w innym. Aby nie wprowadzać w błąd i nie stworzyć dziecku fałszywego wyobrażenia na dany temat nie należy zbywać go byle jaką odpowiedzią, ale w zrozumiały sposób podać wyjaśnienie każdej sprawy, o którą pyta. Dobrze jest podeprzeć się działaniem, które pozostawi trwalszy ślad niż sama tylko odpowiedź na nurtujące pytanie. Tym działaniem może być obserwacja, nasłuchiwanie, dostrzegania piękna, ale i zagrożeń, jakie mogą się pojawiać. My, jako „rzeźbiarze” nowych pokoleń musimy uczyć i to od najmłodszych lat szacunku do Ziemi, którą mamy tylko jedną i o którą musimy dbać, abyśmy mogli się cieszyć jej pięknem jak najdłużej.

Program autorski „Przyroda i my” jest przeznaczony do realizacji w Przedszkolu Publicznym nr 50w Szczecinie, dla dzieci 5, 6 letnich, które przejawiają zainteresowanie przyrodą, dla których nie bez znaczenia pozostaje, chociażby wycinka drzew na sąsiedniej działce. Elementy programu mogą być również wykorzystywane podczas zajęć w grupach dzieci 3,4 letnich. Program ten został opracowany w celu pokazania dzieciom, że człowiek oraz wszystkie elementy przyrody zależą od siebie i nawzajem się potrzebują. Jednak, aby dzieci polubiły i zrozumiały całą różnorodność muszą do niej być przyzwyczajane od najmłodszych lat.

Przedszkolaki bardzo chętnie biorą udział w konkursach o tematyce ekologicznej, daje się zauważyć wzmożona aktywność podczas zajęć dotyczących ochrony środowiska, bardzo pozytywnie reagują na pomysły wycieczek czy to do parku czy do lasu. Dostrzegają różnorodność oraz piękno przyrody. Wielką radość sprawia im pielęgnacja oraz zakładanie zielonych kącików. Naczelną zasadą, którą powtarzają dzieci przed wyjściem na podwórko przedszkolne jest zasada, że nie niszczymy drzew, nie zrywamy liści, nie wyrywamy kwiatów, trawy, ponieważ „rośliny tez czują”. Rodzice w wywiadach, rozmowach podają również, iż świadomość ekologiczna dzieci wzrasta w przedszkolu i że jest to bardzo istotny czynnik rozwoju ich dzieci. Wyrażają chęć pomocy w zorganizowaniu spotkań, doposażenia w brakujące pomoce. Mamy zaprzyjaźnionych rodziców, pszczelarzy, którzy regularnie prowadzą w naszej placówce zajęcia z pszczelarstwa, ukazując dzieciom jak ważne są pszczoły dla życia człowieka, jak i całej planety. Przedszkolaki mają świadomość, że bez pszczół nie będzie życia.

Takie deklaracje rodziców uzmysławiają, że ten program jest potrzebny i bardzo pożądany zarówno przez dzieci jak i ich rodziców.

Dodatkowym atutem dla przeprowadzenia tego programu jest to, iż nasz placówka położona jest w pobliżu Parku Chopina, Lasku Arkońskiego, Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego, co stwarza doskonałe warunki do prowadzenia tego typu programu. Dzieci mogą obserwować zwierzęta hodowlane w pobliskiej „Zwierzętarni” ZUT-u. Taka bezpośrednia obserwacja przybliża dzieciom zagadnienia zwierząt, ich ochrony, potrzeb, wyglądu, sposobu życia. Nasze przedszkole posiada odpowiednio wyposażone sale do prowadzenia zajęć zgodnych z programem. Każda sala posiada donice, w których dzieci sadzą rośliny odpowiednio do pory roku oraz o nie dbają. W holu przedszkolnym znajdują się odpowiednie pojemniki do segregacji śmieci.

Celem podstawowym naszych działań jest wyrabianie świadomego stosunku do otaczającej przyrody oraz rozwijanie proekologicznych postaw wobec otaczającego środowiska, zapoznanie z podstawowymi środowiskami przyrodniczymi, podejmowanie działań ekologicznych w najbliższym otoczeniu oraz kształtowanie postawy człowieka o dużej świadomości ekologicznej

Poprzez szereg naszych działań chcemy, aby nasze przedszkolaki dostrzegały piękno otaczającego je świata, wzbogacały swoją świadomość ekologiczną,

dostrzegały zagrożenia ze strony człowieka, pomagały w ochronie i odradzaniu się środowiska, dostrzegały zmiany zachodzące w przyrodzie wraz ze zmianą pór roku, potrafią czerpać radość ze spędzania czasu na świeżym powietrzu w otoczeniu przyrody, znają różne ekosystemy, unikają sytuacji mogących wpływać negatywnie na przyrodę i wiedzą co robić aby ją chronić. Dzieci, które aktywnie biorą udział w naszym programie potrafią dokonywać segregacji śmieci, znają i nazywa rośliny żyjące w różnych środowiskach, wiedzą, jakie są niezbędne warunki do rozwoju roślin i zwierząt, rozpoznają i nazywają elementy pogody, wiedzą, jak należy zachować się np. podczas burzy.

Treści, jakie poprzez nasz program pragniemy wpajać naszym wychowankom to między innymi obserwowanie, poznawanie i rozumienie zjawisk atmosferycznych zachodzących w przyrodzie i wynikających z nich zagrożeń, poznanie fauny i flory naszych ekosystemów, zaznajomienie się z wybranymi środowiskami przyrodniczymi oraz wdrażanie do ochrony środowiska. Zachęcamy i bierzemy aktywny udział w konkursach o tematyce ekologicznej oraz ukazujemy w jaki sposób możemy korzystać z naszego środowiska poprzez aktywne spędzanie wolnego czasu na łonie przyrody. Nasza „Gama” realizuje wiele projektów ekologicznych, podczas, których dzieci poznają, wykonują mnóstwo ciekawych zadań, zagadnień, np. „Ekoludek”, „Działaj z impetem” , „Z darami natury świat nie jest ponury” czy „Kubusiowi Przyjaciele Natury”. Są to projekty przyczyniające się do wzrostu świadomości ekologicznej naszych wychowanków.

Rozwój świadomości ekologicznej nie może być prawidłowy bez organizacji wycieczek, spacerów oraz działalności praktycznej dzieci (dokarmianie zwierząt, ptaków, zakładanie zielonych kącików, sadzenie drzewek oraz kwiatów, dbanie o nie, udział w „Sprzątaniu Świata”, zbieranie nakrętek, baterii, udział w konkursach). Przedszkolaki mają organizowanych wiele wyjść poza teren przedszkola, w celach obserwacyjnych, regularnie organizujemy wycieczki do Smętowic w celu obserwacji zwierząt. Corocznie bierzemy udział w „Zarybianiu Głębokiego”. Bardzo pomocnymi metodami pracy w celu osiągnięcia założeń programu są także metody podające i poszukujące oraz badawcze(prezentacje multimedialne, filmy, bajki, tablice demonstracyjne, opowiadania, eksperymenty). Nasza przedszkolna biblioteka została wzbogacona o wiele pozycji z zakresu ekologii. Dzieci bardzo chętnie sięgają po tego typu pozycje, stąd nasze regularne doposażanie biblioteki w nowe pozycje dotyczące ochrony środowiska, której zagadnienia są bardzo rozległe. Poszerzają one wiedzę dziecka, zachęcają do stawiania pytań, wyciągania wniosków. Stosujemy także metody aktywizujące (konkursy, inscenizacje, quizy), a także wprowadziłyśmy comiesięczne zajęcia pt. „Piątek z ekozabawkami” W każdy ostatni piątek miesiąca organizujemy dzień, w którym dzieci bawią się tylko zabawkami wykonanymi z odpadów. Różne śmieci, uzyskują „drugie życie”, poprzez wykonanie, wraz z rodzicami, dowolnych ekozabawek. Stworzone zabawki przynoszą dzieciom wiele radości, z chęcią opowiadają z czego zostały wykonane, które śmieci zostały poddane „domowemu recyklingowi”. Pod koniec roku zostały one wystawione na aukcję charytatywną, która zasiliła konto dziewczynki z naszego regionu, chorującej na serce. Dzieci były dumne, że ich zabawki mogły przyczynić się i do ochrony środowiska i pomocy potrzebującej koleżance. W naszym przedszkolu organizujemy także liczne spotkania z ekspertami (leśniczy, policjant, pracownicy ZUT, Remondis, straż miejska, specjalista ds. ochrony środowiska).

Widząc, że nasze działania proekologiczne przyniosły zamierzone rezultaty w zeszłym roku szkolnym, program ekologiczny jest obecnie wdrożony we wszystkich pięciu grupach starszaków oraz dwóch pięciolatków.

Mamy nadzieję, że zdobyta wiedza oraz umiejętności pozostaną z dziećmi na dłużej, niż tylko na czas edukacji i uczynią z obecnych przedszkolaków dbających o środowisko, dorosłych wrażliwych na stan środowiska i potrafiących o nie walczyć i dbać.

[1] Dorota Skwark "Gdy dziecko nie chce się uczyć", Wydawnictwo Jedność 2010 r.

[2] Podstawa programowa wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych…

Autorki:

Mgr Aleksandra Walczak-Chałubińska

Mgr Urszula Marcinkiewicz